Erişkinlerde Kalpte Delik (ASD): Sonradan Fark Edilen Doğumsal Sorun

Kalpte delik denince akla çoğu zaman bebekler ve çocuklar gelir. Oysa bazı doğumsal kalp delikleri hiçbir belirti vermeden erişkin yaşa kadar sessiz kalabilir ve ilk kez 30'lu, 40'lı hatta 50'li yaşlarda fark edilebilir. Bunların en sık görüleni, iki kulakçık arasındaki duvarda bulunan atriyal septal defekttir (ASD). Bu yazıda erişkinlikte tanı alan kalp deliklerinin neden önemsenmesi gerektiğini, hangi belirtilerle ortaya çıktığını ve günümüzdeki kapatma seçeneklerini ele alıyoruz.

Kalpte Delik Ne Anlama Gelir?

Sağlıklı bir kalpte, temiz (oksijenli) kan ile kirli (oksijeni kullanılmış) kanı ayıran duvarlar vardır. Bu duvarlardaki doğumsal bir açıklık, iki taraf arasında olması gerekenden farklı bir kan geçişine yol açar. ASD'de kan, sol kulakçıktan sağ kulakçığa doğru fazladan geçer; bu da yıllar içinde sağ kalbin ve akciğer damarlarının fazladan yüklenmesine neden olabilir. Küçük delikler bazen kendiliğinden önemsizken, orta–büyük delikler zamanla sorun yaratabilir.

Yıllarca Neden Belirti Vermez?

Erişkin ASD'nin en çok şaşırtan yönü, uzun süre sessiz kalabilmesidir. Kalp, fazladan gelen yükü bir süre telafi eder; bu nedenle kişi kendini yıllarca tümüyle sağlıklı hissedebilir. Belirtiler genellikle kalbin telafi gücü azaldığında ortaya çıkar:

• Eforla artan nefes darlığı ve çabuk yorulma
• Çarpıntı ve düzensiz kalp atışı hissi
• Sık geçirilen akciğer enfeksiyonları
• Ayaklarda şişlik, ileri durumlarda kalp yetmezliği bulguları
• Nadiren, pıhtının delikten geçip beyne ulaşmasıyla açıklanamayan inme

Birçok hastada ASD, aslında başka bir nedenle çekilen ekokardiyografi ya da duyulan bir üfürüm sayesinde tesadüfen fark edilir.

Tanı Nasıl Konur?

Tanının temeli ekokardiyografidir; deliğin yerini, büyüklüğünü ve kan geçişinin yönünü gösterir. Gerektiğinde yemek borusundan yapılan ekokardiyografi (TEE) ya da kalp MR'ı, deliğin ayrıntılarını ve kapatmaya uygunluğunu netleştirir. Bu değerlendirme, hangi tedavi yönteminin uygun olduğuna karar vermek için kritik önem taşır.

Her Delik Kapatılır mı?

Hayır. Küçük ve kalbe yük bindirmeyen bazı delikler yalnızca düzenli takiple izlenebilir. Ancak sağ kalbi genişleten, belirti veren ya da belirli özellikler taşıyan delikler için kapatma önerilir. Kapatma iki yolla yapılabilir:

• Kateterle (kapalı yöntem): Uygun anatomiye sahip bazı ASD'lerde, kasıktan girilerek deliğe özel bir kapatıcı cihaz yerleştirilebilir; göğüs açılmaz.
• Cerrahi ile: Kateterle kapatmaya uygun olmayan, büyük ya da kenar yapısı elverişsiz deliklerde, delik ameliyatla dikilerek ya da bir yama ile kapatılır. Ayrıntılar erişkin doğumsal kalp cerrahisi sayfasında ele alınmaktadır.

Hangi yöntemin uygun olduğu; deliğin tipi, boyutu, konumu ve hastanın genel durumu değerlendirilerek, kardiyoloji ve kalp cerrahisi ekiplerinin ortak kararıyla belirlenir.

Erken Tedavi Neden Değerli?

ASD gibi delikler zamanında kapatıldığında, hastaların çoğu normal bir yaşam beklentisine kavuşur. Tedavi geciktiğinde ise akciğer damarlarında geri dönüşü zor değişiklikler ve kalıcı ritim sorunları gelişebilir. Bu nedenle erişkinlikte fark edilen bir kalp deliği "nasılsa bugüne kadar sorun olmadı" diye ertelenmemeli, mutlaka değerlendirilmelidir. Kalp ve damar cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Harun Arbatlı, erişkin doğumsal kalp hastalıklarının cerrahi tedavisiyle ilgilenmekte ve kararın her hastada ayrıntılı görüntülemeye dayanması gerektiğini belirtmektedir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kalpteki bir deliğin takip mi yoksa kapatma mı gerektirdiği, ancak sizi değerlendiren hekim tarafından belirlenebilir.