Erişkin doğumsal kalp cerrahisi, doğuştan var olan ancak ileri yaşlarda fark edilen ASD ve VSD gibi kalp deliklerinin onarılarak kalbin uzun vadeli sağlığının korunmasını amaçlar.
Erişkin Doğumsal Kalp Cerrahisi Nedir?
Bazı doğumsal kalp anomalileri belirgin şikayet vermeden erişkin yaşa kadar fark edilmeyebilir. Bunların başında kalbin odacıkları arasındaki duvarda bulunan delikler gelir: kulakçıklar arasındaki delik ASD (atriyal septal defekt), karıncıklar arasındaki delik ise VSD (ventriküler septal defekt) olarak adlandırılır. Bu delikler, kanın odacıklar arasında anormal biçimde geçmesine ve zamanla kalbin ve akciğer damarlarının fazladan yüklenmesine yol açabilir.
Erişkinlerde bu durum nefes darlığı, çarpıntı, efor kapasitesinde azalma ve ritim bozukluklarıyla ortaya çıkabilir. Tedavi edilmediğinde kalpte genişleme ve akciğer damar basıncında artış gelişebilir. Uygun hastalarda deliğin kapatılması, bu ilerlemeyi durdurarak kalbin işlevini korur. Prof. Dr. Harun Arbatlı, kalp cerrahisi ve minimal invaziv teknik deneyimiyle, uygun hastalarda bu deliklerin küçük kesilerle veya kapalı yöntemlerle onarımını değerlendirir.
Belirtiler ve Cerrahi Gerektiren Durumlar
- Eforla artan nefes darlığı ve çabuk yorulma
- Çarpıntı ve düzensiz kalp atışı
- Efor kapasitesinde azalma
- Sık akciğer enfeksiyonu öyküsü
- Bacaklarda şişme ve halsizlik
- Muayenede duyulan kalp üfürümü
- İleri dönemde ritim bozuklukları
Değerlendirme ve Tanı Yöntemleri
- Ekokardiyografi (deliğin yeri ve büyüklüğünün belirlenmesi)
- Transözofageal ekokardiyografi
- Elektrokardiyografi ve ritim değerlendirmesi
- Kalp MR veya BT
- Akciğer damar basıncının değerlendirilmesi
- Genel ameliyat öncesi değerlendirme
Cerrahi Yaklaşım ve Yöntemler
Erişkin doğumsal kalp deliklerinde tedavi kararı; deliğin türüne, büyüklüğüne, kalp ve akciğer üzerindeki etkisine göre verilir. Küçük ve sorun oluşturmayan bazı defektler takip edilirken, kalbi yükleyen defektlerde kapatma önerilir.
Tedavi Yaklaşımları
- Cerrahi kapatma: Delik, doğrudan dikişle ya da bir yama (patch) ile kapatılır; özellikle büyük veya uygun konumda olmayan defektlerde tercih edilir.
- Minimal invaziv onarım: Prof. Dr. Harun Arbatlı, uygun hastalarda deliğin göğüs kemiği tam açılmadan, küçük kesiyle kapatılmasını değerlendirir.
- Kateterle kapatma (uygun ASD'lerde): Bazı ASD tiplerinde, kardiyoloji ekibiyle birlikte kasıktan yerleştirilen özel bir kapama cihazı değerlendirilebilir.
- Eşlik eden işlemler: Gerektiğinde ritim bozukluğu veya kapak sorunları aynı ameliyatta ele alınabilir.
- Takip ve izlem: Küçük ve sorun oluşturmayan defektlerde düzenli ekokardiyografi ile izlem yapılabilir.
Hangi yöntemin uygun olduğu; deliğin tipi, yeri ve kalp-akciğer üzerindeki etkisi değerlendirilerek belirlenir. Her hastaya aynı yöntem uygulanmaz.
İyileşme ve Takip
Erişkin doğumsal kalp cerrahisinden sonra iyileşme, uygulanan yönteme göre değişir; kateterle veya minimal invaziv yöntemle onarılan uygun hastalarda süreç daha hızlı olabilir. Hastalar kısa bir yoğun bakım takibinin ardından servise alınır ve birkaç gün içinde taburcu edilir. Deliğin kapatılmasıyla birçok hastanın şikayetleri geriler ve efor kapasitesi artar. Düzenli ekokardiyografi kontrolleriyle kalbin durumu ve varsa ritim izlenir.