Koroner arter hastalığı, kalp kasını besleyen damarların yağ plaklarıyla daralması sonucu kalbe giden kanın azaldığı, dünyada en sık görülen kalp hastalığıdır.
Koroner Arter Hastalığı Nedir?
Koroner arterler, kalp kasını oksijen ve besinle besleyen damarlardır. Zamanla bu damarların iç yüzeyinde kolesterol, yağ ve kalsiyumdan oluşan plaklar birikir; bu sürece ateroskleroz (damar sertliği) denir. Plaklar büyüdükçe damarın iç çapı daralır ve kalp kasına giden kan akımı azalır. Efor sırasında kalbin artan oksijen ihtiyacı karşılanamadığında göğüs ağrısı (anjina) ortaya çıkar.
Bir plağın aniden çatlaması ve üzerinde pıhtı oluşması durumunda damar tamamen tıkanabilir; bu da kalp krizi (miyokart enfarktüsü) anlamına gelir ve kalp kasının bir bölümünün hasar görmesine yol açar. Sigara, yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, hareketsizlik ve ailesel yatkınlık en önemli risk faktörleridir. Erken tanı, uygun tedavi ve risk faktörlerinin kontrolü, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmada ve ciddi olayları önlemede belirleyicidir.
Belirtiler
- Efor veya stresle artan, göğüs ortasında baskı ve sıkışma hissi
- Ağrının kol, omuz, boyun, çene ya da sırta yayılması
- Nefes darlığı ve çabuk yorulma
- Çarpıntı ve düzensiz kalp atışı hissi
- Soğuk terleme, bulantı ve halsizlik
- Baş dönmesi veya bayılacak gibi olma
- İstirahatte geçmeyen, giderek şiddetlenen göğüs ağrısı
Tanı Yöntemleri
- EKG (elektrokardiyografi) ile kalbin elektriksel değerlendirmesi
- Ekokardiyografi (EKO) ile kalp kası ve pompa gücünün incelenmesi
- Efor testi ile eforda ortaya çıkan yetersizliğin saptanması
- Ritim Holter ile 24 saatlik kayıt takibi
- Koroner BT anjiyografi ile damarların görüntülenmesi
- Koroner anjiyografi ile darlığın tam yeri ve derecesinin belirlenmesi
Tedavi Yaklaşımı
Koroner arter hastalığında tedavi, darlığın derecesine, tutulan damar sayısına ve kalbin genel durumuna göre kişiye özel planlanır. Amaç, kalp kasına giden kan akımını iyileştirmek, şikayetleri azaltmak ve kalp krizi riskini düşürmektir.
Tedavi Yaklaşımı
- Yaşam tarzı düzenlemesi: Sigaranın bırakılması, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve kilo kontrolü, tedavinin temel taşıdır.
- İlaç tedavisi: Kan sulandırıcılar, kolesterol düşürücü (statin), tansiyon ve anjina ilaçları damarın açık kalmasına ve pıhtı oluşumunun önlenmesine yardımcı olur.
- Girişimsel tedavi (anjiyoplasti ve stent): Uygun darlıklarda, balon ve stent ile damar kateter yoluyla açılır.
- Cerrahi tedavi (bypass ameliyatı): Çok damar hastalığı, ana damar darlığı veya stent için uygun olmayan durumlarda, tıkalı bölgenin ötesine yeni bir kan yolu oluşturan koroner bypass cerrahisi değerlendirilir.
Prof. Dr. Harun Arbatlı, hastanın anjiyografi bulgularını ve genel sağlık durumunu bir bütün olarak değerlendirerek, uygun hastalarda cerrahi ya da girişimsel yöntemlerden hangisinin daha yararlı olacağını belirler.
Seyir ve Takip
Koroner arter hastalığı ömür boyu takip gerektiren kronik bir hastalıktır. Stent ya da bypass sonrası çoğu hasta zamanla günlük yaşamına ve aktif hayatına döner. Kalp sağlığının korunması için ilaçların düzenli kullanımı, risk faktörlerinin kontrolü ve belirli aralıklarla yapılan kontrol muayeneleri önemlidir. Yaşam tarzı değişikliklerinin sürdürülmesi, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmada belirleyici rol oynar.