Kalp kapakları, kanın kalp içinde tek yönde ve düzenli akmasını sağlayan yapılardır; daralmaları veya tam kapanamamaları kalbin daha fazla yüklenmesine neden olur.
Kalp Kapak Hastalıkları Nedir?
Kalpte dört adet kapak bulunur ve her biri kanın yalnızca ileri yönde akmasını, geri kaçmamasını sağlar. Bir kapağın yeterince açılamaması darlık (stenoz), tam kapanamayarak kanın geri kaçmasına izin vermesi ise yetmezlik (yetersizlik) olarak adlandırılır. En sık aort ve mitral kapaklar etkilenir. Her iki durumda da kalp, aynı işi yapabilmek için daha fazla çalışmak zorunda kalır ve zamanla yorulur.
Kapak hastalıkları; doğuştan gelen yapısal bozukluklar, romatizmal ateş, yaşa bağlı kireçlenme, enfeksiyonlar (endokardit) ya da kalp kasının genişlemesi gibi nedenlerle gelişebilir. Erken dönemde belirti vermeyebilir; ancak zamanla nefes darlığı, çarpıntı ve yorgunluk ortaya çıkar. Tedavi edilmediğinde kalp yetmezliği ve ritim bozukluklarına ilerleyebildiği için düzenli takip ve doğru zamanlı müdahale büyük önem taşır.
Belirtiler
- Efor sırasında artan nefes darlığı
- Çarpıntı ve düzensiz kalp atışı hissi
- Halsizlik, çabuk yorulma ve efor kapasitesinde azalma
- Ayak bileklerinde ve bacaklarda şişlik (ödem)
- Baş dönmesi ve bazen bayılma
- Göğüste baskı veya rahatsızlık hissi
- Gece nefes darlığıyla uyanma ve öksürük
Tanı Yöntemleri
- Kalp dinlemesinde üfürüm saptanması
- Ekokardiyografi (EKO) ile kapak yapısının ve kaçağın değerlendirilmesi
- Transözofageal ekokardiyografi (yemek borusundan EKO) ile ayrıntılı inceleme
- EKG ile ritim ve kalp yükünün değerlendirilmesi
- Efor testi ile eforda kapasitenin ölçülmesi
- Gerektiğinde kalp MR veya koroner anjiyografi
Tedavi Yaklaşımı
Kalp kapak hastalıklarında tedavi, hangi kapağın etkilendiğine, darlık veya yetmezliğin derecesine ve hastanın şikayetlerine göre planlanır. Hafif olgular ilaç ve takiple izlenirken, ilerlemiş olgularda kapağın onarılması veya değiştirilmesi gerekebilir.
Tedavi Yaklaşımı
- İlaç tedavisi ve takip: Hafif ve orta düzey hastalıklarda tansiyon, ritim ve sıvı dengesini düzenleyen ilaçlarla kalbin yükü azaltılır, düzenli EKO ile takip yapılır.
- Girişimsel tedavi: Uygun hastalarda kapak balonla genişletilebilir ya da kateterle kapak yerleştirilebilir (örneğin TAVI).
- Kapak onarımı: Mümkün olan durumlarda hastanın kendi kapağının korunduğu onarım cerrahisi tercih edilir.
- Kapak değişimi: Onarımın uygun olmadığı ileri olgularda, mekanik ya da biyolojik kapakla değişim ameliyatı değerlendirilir.
Prof. Dr. Harun Arbatlı, kapak hastalığının derecesini ve hastanın genel durumunu değerlendirerek, uygun hastalarda kapak onarımı ile değişimi arasındaki en doğru seçeneği belirler; ameliyat zamanlaması da bu değerlendirmeye göre planlanır.
Seyir ve Takip
Kapak onarımı veya değişimi sonrası çoğu hasta zamanla nefes darlığı ve yorgunluk şikayetlerinde belirgin rahatlama yaşar. İyileşme süreci, uygulanan yönteme ve kalbin durumuna göre değişir. Biyolojik ya da mekanik kapak takılan hastalarda ilaç kullanımı ve düzenli ekokardiyografi takibi önemlidir. Kontrol muayeneleri, kapağın işlevinin ve kalp sağlığının uzun vadede korunmasını sağlar.