Varis tedavisinde amaç, bacaklarda genişleyip kaçak yapan toplardamarları modern kapalı yöntemlerle güvenli biçimde etkisiz hale getirerek şikayetleri gidermektir.
Varis Tedavisi Nedir?
Varis, bacaklardaki toplardamarların içindeki kapakçıkların işlevini yitirmesiyle kanın yukarı taşınamayıp geri kaçması sonucu damarların genişlemesidir. Bu durum, bacaklarda görünür ve kabarık damarların yanı sıra ağrı, ağırlık hissi, kramp ve şişme gibi şikayetlere yol açar. İlerleyen dönemde cilt renk değişiklikleri ve zor iyileşen yaralar da görülebilir.
Günümüzde varis tedavisi büyük ölçüde kapalı ve konforlu yöntemlerle yapılmaktadır. Klasik damar çıkarma (stripping) ameliyatlarının yerini, çoğunlukla lokal anestezi altında uygulanan lazer ve radyofrekans gibi teknikler almıştır. Bu yöntemler, kaçak yapan damarı içeriden ısı enerjisiyle kapatarak dolaşımın sağlıklı damarlara yönlendirilmesini sağlar. Prof. Dr. Harun Arbatlı, damar cerrahisi deneyimiyle her hastanın damar yapısına uygun modern varis tedavisini planlar.
Belirtiler ve Cerrahi Gerektiren Durumlar
- Bacaklarda görünür, kabarık ve kıvrımlı damarlar
- Bacaklarda ağrı, ağırlık ve yorgunluk hissi
- Akşamları artan şişme ve gerginlik
- Gece bacak krampları ve huzursuzluk
- Ayak bileği çevresinde kaşıntı ve renk değişikliği
- Uzun süre ayakta kalınca artan şikayetler
- İleri dönemde zor iyileşen bacak yaraları
Değerlendirme ve Tanı Yöntemleri
- Venöz Doppler ultrasonografi ile kaçak (reflü) değerlendirmesi
- Damar haritasının çıkarılması
- Bacak muayenesi ve şikayet değerlendirmesi
- Yüzeyel ve derin toplardamar sisteminin incelenmesi
- Cilt bulgularının değerlendirilmesi
- Genel damar risk değerlendirmesi
Cerrahi Yaklaşım ve Yöntemler
Varis tedavisinde yöntem; kaçağın yerine, damarın çapına ve şikayetlerin düzeyine göre seçilir. Çoğu hastada işlemler günübirlik ya da kısa yatışla, genellikle lokal anestezi altında uygulanabilir. Amaç hem şikayetleri gidermek hem de estetik görünümü iyileştirmektir.
Modern Varis Tedavi Yöntemleri
- Endovenöz lazer (EVLA): İnce bir fiberle damar içine girilerek lazer enerjisiyle kaçak yapan damar kapatılır; iz bırakmayan konforlu bir yöntemdir.
- Radyofrekans ablasyon (RF): Isı enerjisiyle damarın içeriden kapatıldığı, lazere benzer etkili bir kapalı tekniktir.
- Köpük skleroterapi: Küçük ve orta boy varislere özel bir ilacın köpük halinde enjekte edilmesiyle damarın kapatılması sağlanır.
- Yapıştırıcı (tutkal) yöntemleri: Uygun hastalarda damarın özel bir madde ile kapatıldığı ısısız teknikler değerlendirilebilir.
- Destekleyici önlemler: Varis çorabı, düzenli yürüyüş ve bacak yükseltme, tedaviyi destekler ve yeni varislerin önlenmesine yardımcı olur.
Hangi yöntemin uygun olduğu, Doppler bulguları ve hastanın beklentileri göz önünde bulundurularak belirlenir; birden fazla yöntem birlikte de kullanılabilir.
İyileşme ve Takip
Modern kapalı varis yöntemlerinde hastalar genellikle aynı gün ayağa kalkar ve kısa sürede günlük yaşamına döner. İşlem sonrası bir süre varis çorabı kullanımı ve düzenli yürüyüş önerilir; ağır efor ve uzun süre hareketsiz kalmaktan kaçınmak faydalıdır. Şikayetlerde belirgin rahatlama çoğu hastada kısa zamanda görülür. Yeni varislerin önlenmesi için bacak sağlığına dikkat etmek ve önerilen kontrollere gelmek önemlidir.
