Kadınlarda Kalp Krizi Belirtileri Neden Farklıdır?

Kalp hastalığı çoğu zaman bir "erkek hastalığı" olarak düşünülür; oysa kalp-damar hastalıkları kadınlarda da önde gelen ölüm nedenleri arasındadır. Daha da önemlisi, kadınlarda kalp krizi belirtileri erkeklerden farklı seyredebildiği için tanı gecikebilmektedir. "Göğsüm ağrımıyor, o halde kalbimle ilgili değildir" varsayımı, kadın hastalarda en sık yapılan yanılgılardan biridir. Bu yazıda kadınlarda kalp krizinin nasıl farklı belirti verebildiğini, hangi risk faktörlerinin öne çıktığını ve ne zaman vakit kaybetmeden başvurmak gerektiğini ele alıyoruz.

Kadınlarda Kalp Krizi Hangi Belirtilerle Gelir?

Erkeklerde kalp krizi çoğunlukla göğüs ortasında baskı tarzında ağrıyla kendini gösterir. Kadınlarda bu klasik tablo görülebilmekle birlikte, belirtiler daha silik ve "atipik" olabilir:

• Nedeni açıklanamayan ani halsizlik ve tükenmişlik hissi
• Eforla ya da istirahatte gelen nefes darlığı
• Çene, boyun, sırt veya omuzlara yayılan ağrı ve sıkışma
• Mide yanması ya da hazımsızlık sanılan üst karın rahatsızlığı, bulantı
• Soğuk terleme, baş dönmesi, bayılacak gibi olma
• Günler öncesinden başlayan olağan dışı yorgunluk ve uyku bozukluğu

Bu belirtiler tek tek masum görünebilir; ancak birkaçının bir arada, özellikle eforla ortaya çıkması durumunda kalp mutlaka akla gelmelidir. Klasik belirtilerin ayrıntısı için kalp krizi belirtileri ve ilk yapılması gerekenler yazımıza bakabilirsiniz.

Belirtiler Neden Farklı Seyreder?

Kadınlarda koroner arter hastalığı, erkeklerden farklı olarak yalnızca büyük damarlardaki tıkanıklıklarla değil, kalbin küçük damarlarının işlev bozukluğuyla (mikrovasküler hastalık) da seyredebilir. Bu durumda anjiyografide büyük damarlar açık görünse bile hasta gerçek bir kalp kaynaklı ağrı yaşayabilir. Ayrıca östrojen hormonunun damar koruyucu etkisi menopozla birlikte azaldığından, kadınlarda kalp hastalığı riski menopoz sonrası belirgin biçimde artar ve hastalık genellikle erkeklerden yaklaşık on yıl daha geç yaşta ortaya çıkar.

Kadınlara Özgü Risk Faktörleri

Sigara, yüksek tansiyon, kolesterol yüksekliği, şeker hastalığı, hareketsizlik ve ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü her iki cinsiyette de geçerli risk faktörleridir. Bunlara ek olarak kadınlarda şu durumlar riski artırabilir:

• Gebelikte yaşanmış preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) veya gebelik şekeri
• Erken menopoz (45 yaş öncesi)
• Polikistik over sendromu
• Bazı romatizmal (otoimmün) hastalıklar
• Şeker hastalığının kadınlarda kalp riskini erkeklerden daha fazla artırması

Bu öykülerden biri sizde varsa, hiçbir şikayetiniz olmasa bile düzenli kalp kontrollerini ihmal etmemeniz önerilir.

Tanı ve Tedavide Gecikmeyi Önlemek

Kadınlar kalp krizi belirtileriyle hastaneye çoğu zaman erkeklerden daha geç başvurur. Bunun bir nedeni belirtilerin silik olması, diğeri ise kadınların şikayetlerini "yorgunluk, stres, mide sorunu" diyerek erteleme eğilimidir. Oysa kalp krizinde kaybedilen her dakika kalp kasından bir bölümün zarar görmesi anlamına gelir. Ani gelişen nefes darlığı, soğuk terleme ve yayılan ağrı tablosunda yapılacak tek doğru şey 112'yi aramaktır.

Korunmak İçin Neler Yapılabilir?

Kalp-damar hastalıklarından korunmanın temel ilkeleri kadın ve erkek için ortaktır: sigaradan uzak durmak, tansiyon–kolesterol–kan şekeri takibi, düzenli hareket, sağlıklı beslenme ve kilo kontrolü. Pratik öneriler için kalbinizi korumak için 10 altın öneri yazımızı okuyabilirsiniz. Kalp ve damar cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Harun Arbatlı'nın da vurguladığı gibi, kadınlarda kalp hastalığının en tehlikeli yönü hastalığın kendisi kadar geç fark edilmesidir; belirtileri ciddiye almak ve düzenli kontrol, korunmanın en etkili iki adımıdır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; şikayetleriniz varsa değerlendirme ancak muayene ve tetkiklerle yapılabilir. Belirtileriniz ani ve şiddetliyse vakit kaybetmeden acil servise başvurun.