Kardiyolog mu, Kalp ve Damar Cerrahı mı? Hangi Şikâyette Hangi Bölüme Başvurulur?

"Kalbimle ilgili bir şikâyetim var; kardiyoloğa mı gideyim, kalp ve damar cerrahına mı?" Bu, polikliniklerde en sık duyulan sorulardan biridir. İki bölüm aynı organlarla ilgilenir ve sıklıkla birlikte çalışır; ancak görev alanları farklıdır. Bu yazıda hangi şikâyette hangi bölümün ilk adres olduğunu ve iki uzmanlığın tedavi kararında nasıl bir araya geldiğini anlatıyoruz.

Kardiyoloji Ne ile İlgilenir?

Kardiyoloji, kalp hastalıklarının tanısı ile ilaçla ve kateterle yapılan tedavisiyle ilgilenen bir iç hastalıkları dalıdır. Kardiyolog; EKG, ekokardiyografi, efor testi ve ritim holteri gibi tetkiklerle kalbi değerlendirir (bkz. kalp tetkikleri), tansiyon, kolesterol ve kalp yetmezliği tedavisini düzenler. Girişimsel kardiyologlar anjiyografi yapar ve uygun hastalarda damar içinden balon ve stent uygular. Ritim bozukluklarının tanı ve tedavisi ile kalp pili uygulamaları da büyük ölçüde kardiyolojinin alanındadır.

Kalp ve Damar Cerrahisi Ne ile İlgilenir?

Kalp ve damar cerrahisi, kalp ve damar hastalıklarının ameliyatla ya da damar içi girişimlerle tedavisini üstlenen cerrahi uzmanlık dalıdır. Başlıca alanları şunlardır:

• Koroner bypass ameliyatı (bkz. koroner bypass cerrahisi)
• Kalp kapağı tamiri ve değişimi
• Aort anevrizması ve aort diseksiyonu cerrahisi
• Şah damarı (karotis) darlığı
• Bacak ve kol atardamarlarındaki tıkanıklıklar
• Varis ve diğer toplardamar hastalıkları
• Kalp tümörleri ve erişkinlerde doğumsal kalp hastalıkları

Türkiye'de damar hastalıklarının büyük bölümü bu uzmanlık dalının alanına girer. Bu nedenle bölümün adında "kalp" geçse de varis ya da bacak damarı tıkanıklığı için doğrudan kalp ve damar cerrahisine başvurulabilir.

Göğüs Ağrısı, Çarpıntı ve Nefes Darlığında İlk Adres

Göğüs ağrısı, çarpıntı, eforla gelen nefes darlığı ya da tansiyon yüksekliği gibi şikâyetlerde ilk değerlendirme genellikle kardiyolojide yapılır. Şikâyetin kalpten kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve nedeni tetkiklerle ortaya konur (bkz. göğüs ağrısı her zaman kalpten mi?). Tetkiklerde koroner damarlarda yaygın darlık ya da ileri kapak hastalığı saptanırsa hasta kalp ve damar cerrahisiyle görüştürülür.

Önemli: Ani başlayan ve geçmeyen göğüs ağrısı, ani nefes darlığı, bayılma ya da yüzde kayma ve konuşma bozukluğu gibi inme belirtilerinde bölüm seçmekle zaman kaybedilmemeli; 112 aranmalı ya da en yakın acil servise gidilmelidir.

Damar Şikâyetlerinde Doğrudan Cerraha Başvurulabilir

Aşağıdaki durumlarda kalp ve damar cerrahisi çoğu zaman ilk ve doğru adrestir:

• Bacaklarda varis, ağırlık hissi ve akşamları artan şişlik (bkz. varis neden olur?)
• Yürürken baldırda başlayıp dinlenince geçen ağrı (bkz. bacaklarda damar tıkanıklığı)
• Ayakta ya da bacakta iyileşmeyen yara
• Tek bacakta ani şişlik ve ağrı; pıhtı ihtimali nedeniyle gecikmeden değerlendirilmelidir
• Bir tetkikte rastlantısal olarak aort genişlemesi ya da şah damarı darlığı saptanması

"Kalp Takımı": İki Bölüm Birlikte Karar Verir

Bazı hastalıklarda tek bir doğru tedavi yoktur; seçenekler arasından hastaya en uygun olanı bulmak gerekir. Koroner arter hastalığında stent mi bypass mı (bkz. bypass mı stent mi?), aort darlığında açık ameliyat mı TAVİ mi gibi kararlar, uluslararası kılavuzların da önerdiği gibi kardiyolog ve kalp cerrahının birlikte değerlendirdiği "kalp takımı" yaklaşımıyla verilir. Bu değerlendirmede hastanın yaşı, ek hastalıkları, damar yapısı ve kendi tercihleri birlikte göz önüne alınır.

Ameliyattan Sonra Hangi Bölüm Takip Eder?

Kalp ameliyatından sonraki ilk kontroller genellikle ameliyatı yapan cerrah tarafından yapılır; yara iyileşmesi, göğüs kemiği ve ameliyata bağlı konular bu dönemde değerlendirilir. Uzun vadede tansiyon, kolesterol, ritim ve ilaç düzenlemesi için düzenli kardiyoloji takibi sürdürülür. Damar ameliyatlarından sonra damarın açıklığı çoğunlukla cerrah tarafından Doppler ultrasonla izlenir. İki bölümün birbirini tamamladığını bilmek, kontrollerin aksamamasına yardımcı olur.

Randevuya Giderken Yanınıza Alın

• Daha önce yapılmış EKG, ekokardiyografi, anjiyografi ve Doppler raporları ile görüntü kayıtları
• Kullandığınız tüm ilaçların listesi
• Şikâyetlerinizin ne zaman başladığını ve neyle arttığını anlatan kısa notlar

Raporlardaki ifadeleri anlamak için kalp raporu nasıl okunur?, hekim seçimi için iyi bir kalp ve damar cerrahı nasıl seçilir? yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Kalp ve damar cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Harun Arbatlı, kardiyoloji ile kalp ve damar cerrahisinin birbirinin alternatifi değil tamamlayıcısı olduğunu; varis, bacak damarı tıkanıklığı ve aort genişlemesi gibi damar sorunlarında doğrudan kalp ve damar cerrahisine başvurulabileceğini belirtmektedir. Ayrıntılı bilgi için periferik damar cerrahisi ve tedaviler sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları muayene ve tetkikler sonrasında hekiminiz tarafından kişiye özel olarak verilir.