Mitral Kapak Yetmezliği ve Prolapsusu: Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri

Kalp kapağı hastalıkları içinde en sık karşılaşılanlardan biri mitral kapağı ilgilendiren sorunlardır. Kalp kapağı ameliyatı: tamir mi, değişim mi yazımızda genel çerçeveyi ele almıştık; bu yazıda özellikle mitral kapak yetmezliği ve prolapsusuna, belirtilerine ve tedavi seçeneklerine daha yakından bakıyoruz.

Mitral Kapak Nedir, Ne İşe Yarar?

Mitral kapak, kalbin sol tarafında sol kulakçık ile sol karıncık arasında yer alır ve kanın yalnızca tek yönde, kulakçıktan karıncığa akmasını sağlar. İki yaprakçıktan oluşan bu kapak, ince ipliksi yapılarla (korda) kalp kasına bağlıdır. Bu yapılardan herhangi birinin bozulması, kapağın işlevini etkileyebilir.

Mitral Kapak Prolapsusu Nedir?

Mitral kapak prolapsusunda, kapağın yaprakçıklarından biri veya ikisi, kalp kasıldığında beklenenden fazla gevşeyip sol kulakçık yönüne doğru sarkar (prolabe olur). Toplumda oldukça sık görülen bu durumun büyük kısmı hafif seyirlidir ve yaşam boyu belirgin bir sorun yaratmaz. Ancak bir bölüm hastada zamanla kapak yeterince kapanamaz hale gelir ve mitral yetmezlik (kaçak) gelişir.

Mitral Yetmezliği Neden Gelişir?

• Dejeneratif (prolapsus kaynaklı): Yaprakçık veya korda yapısının zamanla gevşemesi
• Romatizmal: Geçirilmiş romatizmal ateş sonrası kapak yaprakçıklarının kalınlaşması ve sertleşmesi
• İskemik: Koroner arter hastalığı sonucu kalp kasının zayıflaması ve kapağı tutan yapıların gerilmesi
• Enfektif endokardit: Kapak dokusunun enfeksiyon nedeniyle hasar görmesi (bkz. enfektif endokardit yazımız)
• Kalbin genişlemesi: İleri kalp yetmezliğinde kalp boşluklarının büyümesiyle kapağın işlevsel olarak yetersiz kalması

Belirtileri Nelerdir?

Hafif mitral yetmezliği çoğu zaman belirti vermez ve rutin muayenede duyulan bir üfürümle fark edilir (bkz. kalp üfürümü yazımız). Orta-ileri yetmezlikte ise şu belirtiler ortaya çıkabilir:

• Eforla, ileri evrelerde istirahatte de nefes darlığı
• Çarpıntı, özellikle atriyal fibrilasyon gelişimiyle birlikte
• Kolay yorulma ve efor kapasitesinde azalma
• Ayak bileklerinde şişme
• Gece yatarken nefes darlığının artması

Nasıl Tanı Konur?

Tanının temel taşı ekokardiyografidir; kapağın yapısı, kaçağın derecesi ve kalbin bu kaçağa verdiği yanıt (sol karıncığın boyutu ve işlevi) bu tetkikle değerlendirilir. Görüntü yeterince net değilse veya ameliyat planlanıyorsa, yemek borusundan yapılan transözofageal ekokardiyografi (TEE) ile kapak çok daha ayrıntılı incelenebilir.

Ne Zaman Ameliyat Gerekir?

Ameliyat kararı, yalnızca kaçağın derecesine değil, kalbin bu kaçağa nasıl yanıt verdiğine bakılarak verilir. Genel olarak şu durumlarda cerrahi değerlendirme gündeme gelir:

• Belirgin belirtileri olan ciddi mitral yetmezliği
• Belirti olmasa dahi sol karıncıkta büyüme veya işlev kaybının başlaması
• Atriyal fibrilasyon veya akciğer damarlarında basınç artışı gelişmesi

Belirtisiz ve kalp işlevleri korunmuş hafif-orta yetmezlikte ise düzenli ekokardiyografi takibi çoğunlukla yeterlidir.

Tamir mi, Değişim mi?

Mitral kapak cerrahisinde günümüzdeki temel ilke, mümkün olduğunca kapağı tamir etmektir. Özellikle prolapsusa bağlı yetmezlikte, deneyimli ellerde tamir oranı yüksektir ve hastanın kendi kapağının korunması uzun dönemde birçok açıdan avantaj sağlar. Tamirin mümkün olmadığı durumlarda kapak, mekanik veya biyolojik bir protezle değiştirilir. Uygun hastalarda bu işlemler minimal invaziv (kapalı) yöntemlerle de gerçekleştirilebilir.

Ameliyat Sonrası Yaşam

Tamir edilen kapaklarda genellikle kısa süreli kan sulandırıcı kullanımı yeterli olurken, mekanik kapak takılan hastalarda uzun süreli düzenli INR takibi gerekir. Ameliyat sonrası düzenli ekokardiyografi kontrolleri, kapağın işlevini ve kalbin toparlanmasını izlemek için önemlidir.

Kalp ve damar cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Harun Arbatlı, mitral kapak cerrahisinde önceliğin her zaman kapağın tamirine verildiğini; değişim kararının ancak tamirin teknik olarak mümkün olmadığı durumlarda gündeme geldiğini belirtmektedir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları, ancak sizi muayene eden hekiminiz tarafından verilebilir.