Aort Kapak Yetmezliği (Aort Yetersizliği): Belirtileri ve Tedavi Seçenekleri

Aort kapak darlığı ve mitral kapak yetmezliği yazılarımızın ardından, kapak hastalıkları serisini aort kapağının tam kapanamadığı durumla — aort kapak yetmezliği (aort yetersizliği) ile — sürdürüyoruz.

Aort Kapak Yetmezliği Nedir?

Aort kapağı, kalbin sol karıncığından çıkan kanın vücuda gitmesini sağlar ve kasılma sonrası kapanarak kanın geri kaçmasını engeller. Kapak tam kapanamadığında, her atımda kanın bir bölümü sol karıncığa geri döner. Bu geri kaçak (yetmezlik) sol karıncığın her seferinde daha fazla kan pompalamasını gerektirir; zamanla kalp boşluğu genişler ve kasılma gücü azalabilir.

Nedenleri

• Kapak yapraklarının yaşa bağlı dejenerasyonu
• Biküspit aort kapağı: Doğuştan iki yaprakçıklı kapak, darlık kadar yetmezliğe de yol açabilir (bkz. biküspit aort kapağı yazımız)
• Aort kökünün genişlemesi: Kapak sağlam olsa bile, kapağın oturduğu halka genişlediğinde yaprakçıklar birbirine değemez (bkz. aort anevrizması yazımız)
• Enfektif endokardit: Kapak dokusunun enfeksiyonla hasarlanması (bkz. endokardit yazımız)
• Aort diseksiyonu: Yırtığın kapak seviyesine ulaşması (bkz. aort diseksiyonu yazımız)
• Romatizmal kapak hastalığı

Akut ve Kronik Yetmezlik: Aynı İsim, Farklı Tablo

Bu ayrım, aort yetmezliğini anlamanın anahtarıdır:

• Kronik aort yetmezliği: Yıllar içinde yavaş gelişir. Kalp bu yüke uyum sağladığı için hasta uzun süre hiçbir şey hissetmeyebilir.
• Akut aort yetmezliği: Endokardit veya aort diseksiyonu gibi nedenlerle aniden ortaya çıkar. Kalbin uyum sağlayacak zamanı olmadığından ağır nefes darlığı ve dolaşım bozukluğuyla seyreder; acil cerrahi gerektirebilir.

Belirtileri

• Eforla gelen, ilerledikçe hafif aktivitelerde de görülen nefes darlığı
• Gece yatarken artan nefes darlığı
• Çarpıntı, kalp atışlarını göğüste güçlü biçimde hissetme
• Boyunda ve başta vuru (nabız) hissi
• Kolay yorulma ve efor kapasitesinde azalma
• Bazı hastalarda göğüs ağrısı

Kronik yetmezlikte belirtiler sinsi ilerlediği için "yaşlanma" ya da "kondisyon düşüklüğü" olarak yorumlanabilir; oysa bu değişim kalbin yükünün arttığının işareti olabilir.

Tanı Nasıl Konur?

Aort yetmezliği çoğu zaman muayenede duyulan tipik bir üfürümle fark edilir (bkz. kalp üfürümü yazımız). Ekokardiyografi ile kaçağın derecesi, sol karıncığın boyutu ve kasılma gücü değerlendirilir. Aort kökünün genişlediği düşünülüyorsa BT veya MR anjiyografi ile çap ölçümü netleştirilir.

Ne Zaman Ameliyat Gerekir?

Hafif ve orta dereceli, belirtisiz yetmezlikte tedavi düzenli ekokardiyografi takibinden ibarettir. Cerrahi değerlendirme genellikle şu durumlarda gündeme gelir:

• Ciddi yetmezliğe belirtilerin eşlik etmesi
• Belirti olmasa bile sol karıncıkta genişleme ya da kasılma gücünde azalma başlaması
• Aort kökü veya çıkan aort çapının belirli bir eşiğin üzerine çıkması
• Akut yetmezlik tablosu (endokardit, diseksiyon) — bu durumda karar acildir

Zamanlamanın önemi şuradan gelir: kalp kasında kalıcı değişiklikler yerleşmeden yapılan girişimde, kalbin toparlanma olasılığı daha yüksektir.

Cerrahi Seçenekler

• Kapak değişimi: Kapağın mekanik veya biyolojik bir protezle değiştirilmesi
• Kapak koruyucu cerrahi: Seçilmiş hastalarda hastanın kendi kapağı korunarak aort kökünün onarılması
• Aort kökü ile birlikte onarım: Genişlemiş aort kökü eşlik ediyorsa kapak ve aort aynı ameliyatta ele alınır
• Minimal invaziv yaklaşım: Uygun hastalarda daha küçük kesilerle uygulanabilir

Aort darlığında kullanılan kateter yöntemi (TAVİ), saf aort yetmezliğinde rutin bir seçenek değildir; bu grupta cerrahi ön plandadır.

Takip ve Günlük Yaşam

Ameliyat gerekmeyen hastalarda tansiyon kontrolü ve düzenli ekokardiyografi takibi esastır. Ağır izometrik egzersizler (ağır ağırlık kaldırma gibi) konusunda hekiminizin görüşünü almadan program yapmayın.

Kalp ve damar cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Harun Arbatlı, aort yetmezliğinde kararın yalnızca kaçağın derecesine değil, sol karıncığın boyut ve işlevindeki değişime bakılarak verilmesi gerektiğini; bu nedenle takip aralıklarının aksatılmamasının önemli olduğunu belirtmektedir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararları, ancak sizi muayene eden hekiminiz tarafından verilebilir.